Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol

AMCAN Y COLEG YW, ER LLES Y CYHOEDD, HYBU DYSG A GWYBODAETH DRWY HYRWYDDO, CYNNAL, DATBLYGU A CHYNLLUNIO DARPARIAETH CYFRWNG CYMRAEG A IAITH GYMRAEG MEWN ADDYSG UWCH, BELLACH A PHARHAUS YNG NGHYMRU, A HYRWYDDO, CYNNAL, DATBLYGU A CHYNLLUNIO DYSGU, CAFFAEL, GWELLA A GLOYWI SGILIAU CYFATHREBU IAITH GYMRAEG I BOBL YN GYFFREDINOL GYDA SEFYDLIADAU ADDAS YNG NGHYMRU A MANNAU ERAILL.

Yng ngeiriau'r elusen ei hun, o'r gofrestr. Mae'r rhan fwyaf o elusennau'n ysgrifennu hwn yn Saesneg.

Yng Nghymru

• Ledled Cymru

Ardal budd yn ei dogfen lywodraethu: Cymru/wales

Y lleoedd y dywedodd yr elusen wrth y Comisiwn ei bod yn gweithio ynddynt.

Yn y flwyddyn a ddaeth i ben ar 31 Mawrth 2025, roedd ei hincwm yn £11,045,828 a gwariodd £11,016,481.

Ffigurau fel y rhoddodd yr elusen wybod amdanynt i'r Comisiwn Elusennau. Dim ond elusennau ag incwm dros £10,000 sy'n cael eu holi am nifer y staff a'r gwirfoddolwyr. Os nad oes rhes ar gyfer blwyddyn, ni roddwyd gwybod amdani.

Mesurau ar wahân o ffurflenni blynyddol a chyfrifon yr elusen ei hun, pob un â'i flwyddyn. Darllenwch nhw gyda'i gilydd: does dim un mesur ar ei ben ei hun yn dweud pa mor dda y caiff elusen ei rhedeg.

Incwm dros amser

I fyny 45%, o £7,633,000 yn y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2021 i £11,045,828 yn y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2025.

Gwariant o'i gymharu ag incwm

Gwariodd 100% o'i hincwm yn y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2025. Gwariodd fwy na'i hincwm mewn 2 o'r 5 blynedd a ddangosir.

Yr arianwr mwyaf

Rhoddodd Welsh Government £10,107,295 yn y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2025, 92% o incwm y flwyddyn honno.Wedi'i ddarllen gan AI o gyfrifon yr elusen.

O'r ffurflenni blynyddol a ffeiliodd yr elusen gyda'r Comisiwn Elusennau. Daw'r arianwr mwyaf o'i chyfrifon, wedi'u darllen gan AI.

Grantiau'r llywodraeth yn y flwyddyn a ddaeth i ben ar 31 Mawrth 2025: £10,107,295 o 4 grant. Contractau'r llywodraeth: Heb ei nodi.

O ffurflen flynyddol yr elusen i'r Comisiwn Elusennau, sy'n gofyn i bob elusen ag incwm dros £10,000 faint ddaeth o grantiau a chontractau'r llywodraeth. Nid yw'n dweud pa ran o'r llywodraeth. Mae'r cyfansymiau hyn ar wahân i'r arianwyr a enwir yn ei chyfrifon a'r grantiau a gyhoeddwyd ar 360Giving, ac nid ydynt yn cael eu hychwanegu atynt.

Yn ei chyfrifon ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben ar 31 Mawrth 2025, enwodd yr elusen 2 o arianwyr a roddodd £10,110,295 rhyngddynt. Daeth £10,107,295 o hynny gan gyrff cyhoeddus.

Cafodd y ffigurau hyn eu darllen o'r cyfrifon a ffeiliodd yr elusen gyda'r Comisiwn Elusennau gan Claude, model deallusrwydd artiffisial (AI), yn narllenydd cyfrifon OpenEconomy. Gall AI gamddarllen tabl, felly gwiriwch y cyfrifon ar y gofrestr cyn dibynnu ar ffigur.

Dim ond cyllid y mae'r cyfrifon yn ei enwi gyda swm sydd wedi'i gynnwys. Mae gan y rhan fwyaf o elusennau incwm hefyd o roddion, ffioedd a masnachu nad yw wedi'i restru fesul arianwr, felly rhan o'i hincwm yw hyn.

Does dim grantiau i'r elusen hon yn nata 360Giving.

Dim ond arianwyr sy'n cyhoeddi eu grantiau i 360Giving sydd wedi'u cynnwys, ac nid yw llawer yn gwneud hynny. Symiau a ddyfarnodd arianwyr yw'r rhain, a gallant fod yn wahanol i'r hyn a dderbyniodd yr elusen mewn blwyddyn benodol, felly maen nhw'n cael eu dangos ar wahân i ffigurau'r cyfrifon uchod.

Cofnodion y Senedd a Llywodraeth Cymru sy'n enwi'r elusen hon, wedi'u casglu gan OpenSenedd. Y diweddaraf yn gyntaf.

• 28 Medi 2026

  Wedi'i henwi gan Siwan Jones yn y Senedd

  …riaid Cwlwm o'r blynyddoedd cynnar, y mentrau iaith, yr Urdd a darparwyr eraill i gefnogi cymuned a chylch yr ysgol, y ganolfan ddysgu, y Coleg Cymraeg Cenedlaethol ac eraill i gefnogi dysgwyr ar ôl oedran gorfodol. Felly, mae fe'n rhan o ddarlun ehangach sydd yn mynd i ffurfio rhan o'r pecyn yna o…

  Darllen y cofnod

• 14 Gorffennaf 2026

  Wedi'i henwi gan Cefin Campbell yn y Senedd

  …ddol. Dylai dysgwyr gael y cyfle i ddatblygu, cynnal a defnyddio'u sgiliau Cymraeg ar bob cam. Rŷn ni'n gweithio, wrth gwrs, gyda Medr, y Coleg Cymraeg Cenedlaethol, darparwyr a chyflogwyr i ehangu'r ddarpariaeth prentisiaethau cyfrwng Cymraeg a dwyieithog, cryfhau llwybrau gyrfa a chynyddu darparia…

  Darllen y cofnod

• 7 Gorffennaf 2026

  Wedi'i henwi gan Vikki Howells yn y Senedd

  …a sicrwydd y gallwch chi ei roi bod y dystiolaeth a gasglwyd o fy ngalwad am dystiolaeth, gan gynnwys corff sylweddol o dystiolaeth gan y Coleg Cymraeg Cenedlaethol, yn cael ei defnyddio er mwyn cynllunio'n effeithiol ar gyfer mwy o ddarpariaeth drwy gyfrwng y Gymraeg mewn ysgolion chweched dosbarth…

  Darllen y cofnod

• 27 Ionawr 2026

  Wedi'i henwi gan Delyth Jewell yn y Senedd

  …iad hwn i flaenoriaethu cyllid i un elfen o'r Ddeddf yn adlewyrchu pwysigrwydd hanfodol gwaith a gweithgareddau partneriaid eraill, fel y Coleg Cymraeg Cenedlaethol, wrth gefnogi amcanion y Ddeddf. Mae hwn yn faes y bydd angen rhoi mwy o sylw iddo mewn cyllidebau yn y dyfodol. Felly, i orffen, Dirpr…

  Darllen y cofnod

• 25 Tachwedd 2025

  Wedi'i henwi gan Vikki Howells yn y Senedd

  …dychwelyd i'w cymunedau cartref, ac i wneud y cyfraniadau economaidd, diwylliannol a chymdeithasol hynny. Hoffwn daflu goleuni ar waith y Coleg Cymraeg Cenedlaethol ar hyn. Mae ganddyn nhw fentrau fel Cadw Cyswllt, sy'n rhoi cyfle i'r myfyrwyr hynny sydd wedi astudio drwy gyfrwng y Gymraeg a allai f…

  Darllen y cofnod

• 25 Tachwedd 2025

  Wedi'i henwi gan Vikki Howells yn y Senedd

  …nol presennol. Rwy'n ddiolchgar i'r rhai a ddaeth i'r cyfarfod ddydd Gwener. Roedden nhw'n cynnwys rhanddeiliaid o bob rhan o'r sector, y Coleg Cymraeg Cenedlaethol, undebau llafur, Undeb Cenedlaethol Myfyrwyr Cymru, ac arbenigwyr ar ymchwil, arloesi a'r byd busnes. Cawson ni drafodaeth dda iawn am…

  Darllen y cofnod

• 16 Gorffennaf 2025

  Wedi'i henwi gan Rebecca Williams yn y Senedd

  Good morning. I'm Rebecca Williams, I'm a senior manager at the Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Bore da. Rebecca Williams, uwch-reolwr yn y Coleg Cymraeg Cenedlaethol.

  Darllen y cofnod

• 2 Ebrill 2025

  Wedi'i henwi gan Mark Drakeford yn y Senedd

  …erdydd yn barod i bobl sydd eisiau ymchwilio trwy gyfrwng yr iaith Gymraeg yn y maes nyrsio. Yn y wybodaeth dwi wedi ei gweld oddi wrth y Coleg Cymraeg Cenedlaethol, mae yna gyfleon nid jest yng Nghaerdydd, ond yn Abertawe, yn Aberystwyth ac yn enwedig ym Mangor. Bangor yw'r lle ble rydym ni wedi ca…

  Darllen y cofnod

• 13 Chwefror 2025

  Wedi'i henwi gan Cefin Campbell yn y Senedd

  …ddim yn siŵr a ydw i'n cytuno, achos, fel gwnes i ddweud yn fy nghyflwyniad i, roedd Comisiynydd y Gymraeg, RhAG, Cymdeithas yr Iaith, y Coleg Cymraeg Cenedlaethol a'r ganolfan dysgu Cymraeg, sef yn fwy neu lai ein prif fudiadau iaith ni neu'n sefydliadau iaith ni yng Nghymru, yn anghytuno, a dweud…

  Darllen y cofnod

• 13 Chwefror 2025

  Wedi'i henwi gan Cefin Campbell yn y Senedd

  …Bil o safbwynt symud ysgolion yn eu blaenau. Mae rhanddeiliaid amrywiol, gan gynnwys Comisiynydd y Gymraeg, RhAG, Cymdeithas yr Iaith, y Coleg Cymraeg Cenedlaethol a’r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol, yn dadlau bod angen i'r categori prif iaith Cymraeg adlewyrchu’r categorïau 3 a 3P presennol,…

  Darllen y cofnod

• 6 Chwefror 2025

  Wedi'i henwi gan Nerys Bourne yn y Senedd

  …gyd yn chwilio am bobl sy'n gallu cynnig gwasanaeth yn ddwyieithog. Felly, mae pawb yn chwilio am y sgil yna. Rydyn ni'n ymwybodol bod y Coleg Cymraeg Cenedlaethol yn gweithredu ar hwn, a dwi'n gobeithio, efo cefnogaeth Medr, y gallwn ni wella'r gwasanaeth a chael mwy o siaradwyr Cymraeg, yn enwedi…

  Darllen y cofnod

• 16 Ionawr 2025

  Wedi'i henwi gan Heledd Fychan yn y Senedd

  …onsibilities? Diolch yn fawr iawn. Os cawn ni symud ymlaen, a fyddech chi'n gallu egluro peth o'r rhesymeg ynglŷn â throsglwyddo cyllid y Coleg Cymraeg Cenedlaethol o'r BEL Cymraeg mewn addysg, yn dilyn y newidiadau diweddar i'r Cabinet, a sut mae hyn yn cyd-fynd efo cyfrifoldebau gweinidogol cyfred…

  Darllen y cofnod

• 16 Ionawr 2025

  Wedi'i henwi gan Mark Drakeford yn y Senedd

  …b. Un o'r pethau roeddem ni'n gallu ei wneud, trwy gytuno â Phlaid Cymru ar y pryd, oedd defnyddio £3.5 miliwn oedd lawr i fuddsoddi yn y Coleg Cymraeg Cenedlaethol a'r athrofa—y drydedd flwyddyn o fwy o arian i'r coleg a'r athrofa—i ddefnyddio'r £3.5 miliwn yna mewn ffordd wahanol, ac i'n helpu ni…

  Darllen y cofnod

• 5 Tachwedd 2024

  Wedi'i henwi gan Jane Hutt yn y Senedd

  …n atgof pwerus o'r rôl y mae'r cynllun yn ei chwarae wrth ddod â phobl yn agosach at y Gymraeg, rwy'n falch o rannu gwaith ysbrydoledig y Coleg Cymraeg Cenedlaethol.

  Darllen y cofnod

• 17 Hydref 2024

  Wedi'i henwi gan Cefin Campbell yn y Senedd

  …haps, other organisations too in the tertiary sector? Diolch yn fawr ichi. Rŷn ni wedi clywed tystiolaeth yn barod y bore yma oddi wrth y Coleg Cymraeg Cenedlaethol, oddi wrth y ganolfan—a allai ddatblygu i fod yn athrofa maes o law. Ydych chi'n glir ynglŷn â'u rôl nhw a'u swyddogaeth nhw mewn perth…

  Darllen y cofnod

• 17 Hydref 2024

  Wedi'i henwi gan Rebecca Williams yn y Senedd

  Rebecca Williams, senior manager at the Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Yes, we've responded to the White Paper and to the consultation too. Rebecca Williams, uwch-reolwr yn y Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Ie, wedi bod yn ymateb i'r Papur Gwyn ac i'r ymgynghoriad yma hefyd.

  Darllen y cofnod

• 17 Hydref 2024

  Wedi'i henwi gan Dr Ioan Matthews yn y Senedd

  …n organisation to the consultation on the White Paper and we've submitted a response to the Bill itself. Ioan Matthews, prif weithredwr y Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Yn yr un modd, rydyn ni wedi ymateb fel sefydliad i'r ymgynghoriad ar y Papur Gwyn a chyflwyno ymateb i'r Bil.

  Darllen y cofnod

• 15 Hydref 2024

  Wedi'i henwi gan Vikki Howells yn y Senedd

  …gwyr addysg bellach ac addysg uwch ddysgu a hyfforddi drwy'r Gymraeg yn flaenoriaeth i'r Llywodraeth Cymru hon. Rwy'n gwybod bod cyllid y Coleg Cymraeg Cenedlaethol wedi'i gynnal ar gyfer 2024-25, sy'n cynnwys £2.825 miliwn ychwanegol, a gafodd ei ddyrannu yn flaenorol o dan y cytundeb cydweithio â…

  Darllen y cofnod

• 26 Medi 2024

  Wedi'i henwi gan Yr Athro Gwenno Ffrancon yn y Senedd

  …n y sector addysg—er enghraifft, dysgu gydol oes. Ac ar hyn o bryd, dyw'r ymgynghoriaeth yna ddim yn cynnwys prifysgolion, nac ychwaith y Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Felly, roeddwn i'n gweld hwnna, efallai, yn rhywbeth ddylai fod yn cael ei gynnwys o fewn y broses yma, ond, fel arall, mae'r llinell…

  Darllen y cofnod

• 25 Mehefin 2024

  Wedi'i henwi gan Jeremy Miles yn y Senedd

  …dwn i yn bersonol yn croesawu hynny. Gallaf i roi'r sicrwydd i'r Aelod fod y cynllun yn dal yn ei le i ailbroffilio'r adnoddau ar gyfer y Coleg Cymraeg Cenedlaethol hefyd. O ran adnoddau fy adran i, rwy'n credu bod cynnydd wedi bod dros y blynyddoedd diwethaf o ran cyllideb y Gymraeg, ac mae hynny'n…

  Darllen y cofnod

• 25 Mehefin 2024

  Wedi'i henwi gan Heledd Fychan yn y Senedd

  …g yn y sector ôl-16. Byddwch, wrth gwrs, yn gyfarwydd gyda gwaith Comisiynydd y Gymraeg yn y maes hwn, a hefyd, wrth gwrs, y gwaith gan y Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Allwch chi gadarnhau bod y cynnydd gafodd ei ail-broffilio ar gyfer y coleg Cymraeg o gyllideb eleni i gyllideb 2025-26 yn dal i sefyl…

  Darllen y cofnod

• 1 Mai 2024

  Wedi'i henwi gan Jeremy Miles yn y Senedd

  …sely, therefore, with the Cabinet Secretary for Health and Social Care on this issue. Mae cynllun Deintyddion Yfory wedi’i lansio rhwng y Coleg Cymraeg Cenedlaethol â Phrifysgol Caerdydd i gefnogi siaradwyr Cymraeg gyda’u cais i’r ysgol deintyddiaeth. Bydd y coleg hefyd yn cefnogi’r brifysgol i gynn…

  Darllen y cofnod

• 1 Mai 2024

  Wedi'i henwi gan Jeremy Miles yn y Senedd

  …ifanc gan gynnwys dysgu seiliedig ar waith, prentisiaethau a darpariaeth fwy cyffredinol nag ar y cam addysg bellach. Credaf fod gwaith y Coleg Cymraeg Cenedlaethol yn dechrau dwyn ffrwyth go iawn o ran y cynnydd mewn argaeledd. Mae llawer iawn o waith i'w wneud o hyd—mae cryn dipyn o ffordd i fynd…

  Darllen y cofnod

• 17 Ebrill 2024

  Wedi'i henwi gan Dr Ioan Matthews yn y Senedd

  …ymharol ddiweddar. Mae'r cyfleoedd i astudio trwy gyfrwng y Gymraeg wedi bod yn gyfyngedig iawn. Pan gafodd adolygiad ei gynnal o waith y Coleg Cymraeg Cenedlaethol rai blynyddoedd yn ôl—a'n gwaith ni'n wreiddiol, wrth gwrs, ym maes prifysgolion—yr hyn wnaeth y coleg gyflwyno i'r adolygiad yna oedd…

  Darllen y cofnod

• 17 Ebrill 2024

  Wedi'i henwi gan Dr Ioan Matthews yn y Senedd

  Good morning. I'm Ioan Matthews, chief executive of Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Bore da. Ioan Matthews, prif weithredwr y Coleg Cymraeg Cenedlaethol.

  Darllen y cofnod

Yn dangos y 25 cyfeiriad diweddaraf o 66.

Dim ond pan fydd y cofnod yn rhoi enw cofrestredig llawn yr elusen neu ei rhif elusen rydym yn cyfrif cyfeiriad. Mae cyfeiriad yn dangos bod yr elusen wedi'i henwi yn y cofnod hwnnw. Dilynwch y ddolen i'w ddarllen yn llawn.

Mae 8 o ymddiriedolwyr yn rhedeg yr elusen.

• Angharad Mai RobertsPenodwyd 1 Mawrth 2019
• Ann BeynonPenodwyd 1 Ebrill 2021
• John Daniel HayesPenodwyd 17 Mai 2023
• Meri HuwsPenodwyd 1 Ebrill 2019
• Nia EliasPenodwyd 28 Tachwedd 2018
• Yr Athro Anwen JonesPenodwyd 17 Mawrth 2021
• Yr Athro Enlli ThomasPenodwyd 1 Ebrill 2021
• Yusuf IbrahimPenodwyd 1 Ebrill 2026

Ymddiriedolwyr sy'n gyfrifol am yr elusen yn ôl y gyfraith. Mae'r enwau fel y maen nhw'n ymddangos ar y gofrestr gyhoeddus.

O'r 5 ffurflen flynyddol ddiwethaf oedd yn ddyledus, cyrhaeddodd 5 erbyn y dyddiad cau.

Mae elusennau ag incwm dros £10,000 yn anfon ffurflen flynyddol o fewn 10 mis i ddiwedd eu blwyddyn, ac mae'r rhai dros £25,000 hefyd yn anfon eu cyfrifon. Dim ond diweddaru eu hincwm a'u gwariant ar y gofrestr y mae elusennau llai yn ei wneud. Y dyddiadau yw pryd y cafodd y Comisiwn bob dogfen.

Rhif elusen

1143525

Statws

Cofrestredig

Cofrestrwyd gyda'r Comisiwn

24 Awst 2011

Dogfen lywodraethu

MEMORANDUM AND ARTICLES INCORPORATED 03/03/2011AS AMENDED BY SPECIAL RESOLUTION REGISTERED AT COMPANIES HOUSE ON 03/06/2015 as amended on 07 Mar 2018 as amended on 11 Apr 2018 as amended on 22 Mar 2022

Rhif cwmni

07550507Y cwmni hwn ar OpenEconomyY cwmni hwn ar Dŷ'r Cwmnïau

Gwefan

www.colegcymraeg.ac.ukFel y rhoddodd yr elusen hi ar y gofrestr.

Ardal cyngor ei chyfeiriad cyswllt

Sir Gaerfyrddin

• Manylion y gofrestr, incwm, gwariant, ymddiriedolwyr a dyddiadau ffeilio: Comisiwn Elusennau Cymru a Lloegr, y gofrestr elusennau. Wedi'u llwytho gan OpenEconomy ar 2 Tachwedd 2026.
• Cyllid o'r cyfrifon: cyfrifon a ffeiliwyd gan yr elusen, wedi'u darllen gan ddarllenydd cyfrifon AI OpenEconomy ar 1 Tachwedd 2026.
• Grantiau a ddyfarnwyd: data grantiau agored 360Giving, gan arianwyr sy'n cyhoeddi yno, fel y'u llwythwyd gan OpenEconomy.
• Yn y Senedd a Llywodraeth Cymru: cofnodion wedi'u casglu gan OpenSenedd a'u paru â'r elusen gan OpenEconomy ar 5 Tachwedd 2026.

• Yr elusen hon ar gofrestr y Comisiwn Elusennau
• Ei chyfrifon a'i ffurflenni blynyddol ar y gofrestr
• Data grantiau agored 360Giving
• Yr elusen hon ar OpenEconomy

• OpenSenedd: cofnodion y Senedd sy'n enwi'r elusen hon
• OpenCouncil: cyfarfodydd a phenderfyniadau Cyngor Sir Gaerfyrddin
• OpenEconomy: economi Sir Gaerfyrddin mewn ffigurau
• OpenSenedd: yr Aelodau o'r Senedd dros Sir Gaerfyrddin