Elusennau yng Nghymru
Y sector elusennol yng Nghymru yn ei gyfanrwydd: faint o elusennau sydd, faint o arian maen nhw'n ei drin, ble maen nhw wedi'u lleoli, a sut mae hynny wedi newid.
Wrthi'n llwytho
Mae gan 8,238 o elusennau cofrestredig gyfeiriad cyswllt yng Nghymru. Yn eu blynyddoedd diweddaraf roedd eu hincwm yn £4.1 biliwn rhyngddynt, a gwarion nhw £4.1 biliwn.
Nododd y 549 o elusennau a roddodd ffigur 49,222 o staff cyflogedig, a nododd y 4,269 a roddodd ffigur 246,231 o wirfoddolwyr. Mae hynny allan o 5,922 o elusennau sydd wedi ffeilio ffurflen, felly mae'r gwir gyfansymiau'n uwch.
Mae 43,096 o leoedd ymddiriedolwyr wedi'u llenwi ar eu traws.
Elusennau bach yw'r rhan fwyaf o elusennau Cymru. Yr ychydig sydd â'r incwm mwyaf sy'n dal y rhan fwyaf o'r arian.
Elusennau
Incwm cyfun
| Incwm yn y flwyddyn ddiweddaraf | Elusennau | Incwm cyfun |
|---|---|---|
| Llai na £10,000 | 3,177 | £9.9 miliwn |
| £10,000 i £100,000 | 2,915 | £105.8 miliwn |
| £100,000 i £500,000 | 1,142 | £252 miliwn |
| £500,000 i £1 miliwn | 233 | £162.8 miliwn |
| £1 miliwn i £5 miliwn | 224 | £463.7 miliwn |
| Dros £5 miliwn | 82 | £3.1 biliwn |
| Dim ffigur incwm | 465 |
Wedi'u cyfrif yn ôl ardal cyngor cyfeiriad cyswllt pob elusen. Mae llawer o elusennau'n gweithio ymhell y tu hwnt i'r ardal lle mae eu cyfeiriad, ac mae rhai mawr sydd wedi'u lleoli yng Nghaerdydd yn gweithio ledled Cymru.
| Ardal cyngor | Elusennau | Incwm cyfun |
|---|---|---|
| Caerdydd | 909 | £1.5 biliwn |
| Powys | 754 | £86 miliwn |
| Sir Gaerfyrddin | 659 | £384.2 miliwn |
| Gwynedd | 560 | £253.3 miliwn |
| Abertawe | 479 | £530.9 miliwn |
| Sir Benfro | 429 | £43.5 miliwn |
| Rhondda Cynon Taf | 405 | £331.8 miliwn |
| Sir Fynwy | 404 | £22.8 miliwn |
| Sir y Fflint | 393 | £73.7 miliwn |
| Bro Morgannwg | 338 | £129.5 miliwn |
| Conwy | 336 | £107.5 miliwn |
| Ceredigion | 334 | £206.5 miliwn |
| Sir Ddinbych | 313 | £43.1 miliwn |
| Wrecsam | 303 | £110.3 miliwn |
| Castell-nedd Port Talbot | 269 | £38.4 miliwn |
| Pen-y-bont ar Ogwr | 264 | £40.6 miliwn |
| Casnewydd | 254 | £90.4 miliwn |
| Ynys Môn | 247 | £21.1 miliwn |
| Caerffili | 241 | £23.2 miliwn |
| Tor-faen | 154 | £29.7 miliwn |
| Merthyr Tudful | 103 | £40.3 miliwn |
| Blaenau Gwent | 90 | £17.6 miliwn |
Mae pob elusen yn dweud wrth y Comisiwn Elusennau ar beth mae'n gweithio. Mae llawer yn dewis mwy nag un, felly mae'r rhain yn adio i fwy na nifer yr elusennau.
Y 25 elusen â'r incwm mwyaf yn eu blwyddyn ddiweddaraf. Nid yw incwm mwy yn gwneud elusen yn well; mae'n dangos faint o arian sy'n mynd drwyddi.
| Elusen | Ardal cyngor | Incwm | Gwariant |
|---|---|---|---|
| 1Cardiff University | Caerdydd | £634,070,682 | £692,020,576 |
| 2Swansea University | Abertawe | £325,645,000 | £373,030,000 |
| 3University of South Wales/Prifysgol De Cymru | Rhondda Cynon Taf | £224,882,000 | £222,443,000 |
| 4University of Wales:Trinity Saint David | Sir Gaerfyrddin | £209,777,000 | £208,082,000 |
| 5Bangor University | Gwynedd | £160,358,000 | £176,808,000 |
| 6Cardiff Metropolitan University | Caerdydd | £148,589,000 | £146,766,000 |
| 7Prifysgol Aberystwyth | Ceredigion | £127,424,000 | £132,582,000 |
| 8WJEC CBAC Limited | Caerdydd | £66,489,370 | £63,335,081 |
| 9Moondance Foundation | Bro Morgannwg | £66,362,229 | £30,875,829 |
| 10The Healthcare Management Trust | Abertawe | £62,866,323 | £63,556,625 |
| 11Prifysgol Wrecsam/Wrexham University | Wrecsam | £60,431,000 | £60,006,000 |
| 12Cyngor Celfyddydau Cymru | Caerdydd | £57,739,000 | £56,399,000 |
| 13Coleg Sir Gar | Sir Gaerfyrddin | £51,880,000 | £51,482,000 |
| 14National Museum of Wales | Caerdydd | £49,162,000 | £44,780,000 |
| 15Cartrefi Cymru Co-operative Limited | Caerdydd | £42,912,687 | £42,607,910 |
| 16Wales Council for Voluntary Action | Caerdydd | £36,614,642 | £34,629,373 |
| 17Innovate Trust Ltd | Caerdydd | £33,256,450 | £33,119,007 |
| 18Wales Millennium Centre | Caerdydd | £28,148,648 | £27,754,948 |
| 19Adferiad Recovery Limited | Conwy | £27,771,116 | £27,262,181 |
| 20The Adolescent and Children's Trust | Conwy | £27,757,000 | £27,189,000 |
| 21Drive | Rhondda Cynon Taf | £25,164,650 | £24,784,722 |
| 22Llamau Limited | Caerdydd | £23,865,271 | £24,376,987 |
| 23The Representative Body of the Church in Wales | Caerdydd | £23,001,000 | £29,134,000 |
| 24National Library of Wales | Ceredigion | £22,330,000 | £17,617,000 |
| 25Royal Welsh College of Music and Drama | Rhondda Cynon Taf | £20,757,000 | £19,367,000 |
Incwm cyfun elusennau Cymru yn ôl y flwyddyn y daeth eu blwyddyn ariannol i ben, o'r ffurflenni blynyddol a ffeiliwyd ganddynt.
| Blwyddyn | Incwm cyfun | Cyfartaledd tair blynedd | Ffurflenni a ffeiliwyd |
|---|---|---|---|
| 2021 | £3.5 biliwn | £3.5 biliwn | 3,972 |
| 2022 | £3.6 biliwn | £3.6 biliwn | 4,058 |
| 2023 | £4 biliwn | £3.7 biliwn | 4,403 |
| 2024 | £4 biliwn | £3.9 biliwn | 4,684 |
| 2025 | £4 biliwn | £4 biliwn | 4,833 |
| 2026 | £95.5 miliwn | £2.7 biliwn | 495 |
Gwirfoddolwyr a gyfrifwyd yn y ffurflenni blynyddol a ffeiliwyd ar gyfer pob blwyddyn. Dim ond elusennau ag incwm dros £10,000 sy'n cael eu holi, ac nid yw pob un yn ateb.
| Blwyddyn | Gwirfoddolwyr a nodwyd | Ffurflenni'n rhoi ffigur | Ffurflenni a ffeiliwyd |
|---|---|---|---|
| 2021 | 174,526 | 2,734 | 3,972 |
| 2022 | 178,616 | 2,848 | 4,058 |
| 2023 | 199,192 | 3,216 | 4,403 |
| 2024 | 201,852 | 3,436 | 4,684 |
| 2025 | 232,020 | 3,529 | 4,833 |
| 2026 | 17,019 | 380 | 495 |
Y gyfran o holl incwm elusennau Cymru sy'n mynd i'r elusennau mwyaf.
Roedd gan y 10 elusen fwyaf 49% o'r holl incwm yn eu blynyddoedd diweddaraf. Roedd gan y 50 mwyaf 71%, a'r 100 mwyaf 78%. Mae hynny allan o 7,175 o elusennau â ffigur incwm.
| Blwyddyn | Y 10 mwyaf | Y 50 mwyaf | Y 100 mwyaf |
|---|---|---|---|
| 2021 | 56% | 75% | 82% |
| 2022 | 54% | 74% | 81% |
| 2023 | 54% | 74% | 81% |
| 2024 | 52% | 73% | 80% |
| 2025 | 50% | 72% | 79% |
| 2026 | 46% | 75% | 86% |
Elusennau y cwympodd eu hincwm yn eu blwyddyn ddiweddaraf 30% neu fwy o'i gymharu â'r flwyddyn cynt. Gall cwymp olygu bod grant wedi dod i ben, rhodd unwaith ac am byth y flwyddyn cynt, neu drafferth. Ni all y ffigurau ddweud pa un.
O'r 5,008 o elusennau â ffigurau am ddwy flynedd, cwympodd incwm 778 30% neu fwy, ac incwm 400 o hanner neu fwy.
| Ardal cyngor | Elusennau â ffigurau am ddwy flynedd | Incwm wedi cwympo 30% neu fwy | Cyfran |
|---|---|---|---|
| Rhondda Cynon Taf | 243 | 50 | 21% |
| Bro Morgannwg | 209 | 40 | 19% |
| Powys | 446 | 84 | 19% |
| Casnewydd | 169 | 31 | 18% |
| Abertawe | 307 | 56 | 18% |
| Sir Ddinbych | 184 | 33 | 18% |
| Pen-y-bont ar Ogwr | 179 | 32 | 18% |
| Ynys Môn | 140 | 23 | 16% |
| Blaenau Gwent | 51 | 8 | 16% |
| Ceredigion | 185 | 29 | 16% |
| Sir Gaerfyrddin | 342 | 53 | 15% |
| Wrecsam | 189 | 29 | 15% |
| Gwynedd | 319 | 48 | 15% |
| Castell-nedd Port Talbot | 164 | 24 | 15% |
| Caerdydd | 637 | 89 | 14% |
| Sir Fynwy | 230 | 32 | 14% |
| Conwy | 195 | 27 | 14% |
| Merthyr Tudful | 60 | 8 | 13% |
| Tor-faen | 102 | 12 | 12% |
| Sir y Fflint | 228 | 25 | 11% |
| Sir Benfro | 272 | 29 | 11% |
| Caerffili | 157 | 16 | 10% |
Pa mor bell y symudodd incwm pob elusen o flwyddyn i flwyddyn dros ei 5 blynedd ddiwethaf o ffurflenni. Bydd elusen sy'n ennill grant mawr bob ychydig flynyddoedd yn amrywio llawer heb fod dim o'i le.
| Amrywiad | Elusennau |
|---|---|
| Cyson (llai na 0.10) | 406 |
| Rhywfaint o amrywiad (0.10 i 0.25) | 1,436 |
| Amrywiad mawr (0.25 i 0.50) | 1,523 |
| Amrywiad mawr iawn (0.50 neu fwy) | 1,099 |
Ymddiriedolwyr i fwy nag un elusen gofrestredig yng Nghymru. Pobl yw'r rhan fwyaf. Sefydliadau yw rhai, fel cyngor sy'n gweithredu fel ymddiriedolwr i gronfeydd gwobrau ysgolion.
O'r 39,852 o ymddiriedolwyr, mae 2,581 ar fwrdd mwy nag un elusen yng Nghymru.
| Byrddau | Ymddiriedolwyr |
|---|---|
| 2 elusen | 2,162 |
| 3 neu 4 elusen | 379 |
| 5 elusen neu fwy | 40 |
Mae llawer o elusennau hefyd yn gwmnïau. Mae Tŷ'r Cwmnïau yn rhestru'r bobl sydd â rheolaeth sylweddol dros bob cwmni. Mae hyn yn dangos cwmnïau elusennol y mae eu pobl reoli hefyd yn rheoli cwmnïau eraill.
O'r 1,175 o gwmnïau elusennol yng Nghymru, mae 213 yn rhestru pobl â rheolaeth sylweddol. Mewn 67 o'r rheini, mae o leiaf un ohonynt hefyd yn rheoli cwmni arall.